Theo ông TC Chew, Tổng giám đốc Arup khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam không chỉ là câu chuyện về một tuyến vận tải mới, mà còn đặt ra câu hỏi Việt Nam muốn phát triển như thế nào trong vài thập niên tới.
Trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị phát triển đường sắt cao tốc Bắc - Nam, ông TC Chew, Tổng giám đốc Arup khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (đơn vị tham gia nhanh báo cáo nghiên cứu khả năng của dự án và các chương trình đường sắt cao tốc quốc tế), cho rằng Việt Nam cần trả lời câu hỏi mong muốn kết nối các đô thị lớn ra sao, mở ra những hành động lang kinh tế mới như thế nào và tới mô hình hiệu quả, phát ra sao
Tuy nhiên, các dự án quy mô lớn không thể thành công chỉ nhờ tham vọng. Dựa trên kinh nghiệm quốc tế trong các dự án như Đường sắt cao tốc California (Đường sắt cao tốc California) và Đường sắt tốc độ cao 1 tại Vương quốc Anh, Arup nhận thấy rằng đường sắt cao tốc chỉ phát huy hiệu quả khi được coi là một chiến lược phát triển quốc gia gia hạn có thời hạn, thay vì một công trình mang tính biểu tượng.
Với Việt Nam, vấn đề không chỉ là có nên đầu tư đường sắt tốc độ cao hay không, mà là vật liệu nền móng cần thiết đã được chuẩn bị từ hôm nay để dự án vận hành hiệu quả, khả thi về tài chính và tạo ra giá trị bền vững hay chưa.
Theo ông TC Chew, lý do để đầu tư đường sắt tốc độ không dừng lại ở việc rút ngắn thời gian chuyển tiếp. Một tuyến đường kết nối Hà Nội với TP.HCM, đi qua các trung tâm tỉnh thành trọng yếu, có thể mở rộng cơ hội tiếp cận việc làm, cung cấp du lịch, giảm trở ngại trong việc chuyển tiếp và hỗ trợ mô hình phát triển cân bằng hơn giữa các vùng.
Ông chia sẻ, thành công của tham vọng phát triển đường sắt tại Việt Nam sẽ phụ thuộc không chỉ vào tốc độ vận hành của tuyến đường sắt cao tốc mà còn trong việc đô thị được quy hoạch, kết nối và phát triển như thế nào theo chiều dọc hành lang.
Nhìn từ góc này, vốn tài chính cũng cần được nhận diện rộng hơn. Chi phí đầu tư ban đầu chắc chắn rất lớn, nhưng giá trị dài hạn của đường sắt cao tốc không chỉ ở doanh thu vé mà còn có khả năng nâng giá trị đất đai, thu hút đầu tư, tái định hình không gian xung quanh nhà ga và mở rộng tiếp cận công việc, dịch vụ.
Vì vậy, theo ông TC Chew phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD – Transit-oriented Development) cần được tính toán từ đầu, với các nhà ga được quy hoạch thành những trung tâm đô thị hội họp, nơi nhà ở, thương mại, không gian công cộng và các phương thức chuyển tiếp kết nối với nhau. Làm tốt, cách tiếp cận này có thể cải thiện hiệu quả tài chính, nâng cao chất lượng đô thị.
Một tuyến đường sắt tốc độ cao chỉ phát huy tốt khi toàn bộ quá trình hành động được kết nối liền mạch. Vì vậy, quy hoạch xung quanh ga cần tính đến yếu tố liên thông từ đầu. Nếu hành khách xuống tàu phải đối mặt với quy tắc, giao thông công cộng hạn chế hoặc cuối cùng kéo dài, lợi ích của tuyến đường sẽ bị suy giảm, ông TC Chew chỉ rõ.
Ông nhấn mạnh kế hoạch nhà ga cần phải gắn chặt với mạng lưới metro, xe buýt, sân bay và định hướng phát triển các khu vực lân cận, tạo ra một lộ trình liền kề từ điểm khởi hành đến điểm cuối cùng.
Để thực hiện hóa điều đó, năng lực tổ chức thực hiện quan trọng không tốn kém tham vọng kỹ thuật. Các chương trình quản lý sắt lớn hơn phụ thuộc vào chất lượng quản lý, phương thức mua sắm và khả năng phát triển khai báo, từ phân chia gói thầu, phân tích rủi ro, quy trình duyệt và tự phát triển khai báo. Vì vậy, chương trình cần phát triển rõ ràng, trình bày phân tích thực tế và phân phối chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương.
Bên cạnh đó, các dự án hạ tầng cũng tạo ra cơ sở nâng cao năng lực nội tại của quốc gia, từ củng cố năng lực kỹ thuật, năng lực về công nghệ và các hệ thống số, năng lực quản lý vận hành, kỹ năng thi công chuyên sâu và dây cung ứng trong nước. Điều này yêu cầu kế hoạch phát triển nhân lực dài hạn, sự hợp lý giữa trường đại học và doanh nghiệp, cùng các hợp đồng thực sự tạo điều kiện cho chuyển giao thức.
Niềm tin của chúng tôi là điều kiện quan trọng để dự án có thể nhận được sự hỗ trợ trong thời hạn. Vì vậy, ông TC Chew nhấn mạnh cần minh bạch về phương án tuyến, công tác giải phóng thiết bị, tái định cư, tổng khả năng tư, tiến độ và những lợi ích kỳ vọng, giúp người dân hiểu tác động của dự án đạt được khả năng chuyển tiếp, tiếp cận cận và cơ hội kinh tế.
#HSVGiaoThong
#HSVHaTang #
DươngSatCaoToc
#GiaoThongCongCong
#HSVDT26
